Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
3.3. Khái niệm về hao mòn TSCĐ:
Hao mòn TSCĐ là sự giảm dần giá trị sử dụng và giá trị của tài sản cố
định do tham gia vào hoạt động sản xuất kinh doanh, do bào mòn của tự nhiên,
do tiến bộ kỹ thuật, trong quá trình hoạt động của tài sản cố định.
II. Sự cần thiết về quản lý, sử dụng và trích khấu hao TSCĐ
trong doanh nghiệp:
Hao mòn TSCĐ là một phạm trù mang tính khách quan, muốn xác định
giá trị hao mòn của một TSCĐ nào đó thì cơ sở có tính khách quan nhất là
thông qua giá cả thị trờng, tức là phải so sánh giá cả của TSCĐ cũ với TSCĐ
mới cùng loại. Tuy nhiên, TSCĐ đợc đầu t mua sắm là để sử dụng lâu dài cho
quá trình kinh doanh, do vậy, các doanh nghiệp không thể xác định giá trị hao
mòn TSCĐ theo phơng pháp nh trên.
Nhận thức đợc sự hao mòn TSCĐ có tính khách quan, cho nên khi sử dụng
TSCĐ, các doanh nghiệp phải tính toán và phân bổ nguyên giá của TSCĐ vào
chi phí kinh doanh trong từng kỳ hạch toán. Mục đích của việc trích khấu hao
TSCĐ là giúp cho các doanh nghiệp tính đúng, tính đủ chi phí sử dụng TSCĐ và
thu hồi vốn đầu t để tái tạo TSCĐ khi chúng bị h hỏng hoặc thời gian kiểm soát
hết hiệu lực. Nh vậy, khấu hao TSCĐ là một hoạt động có tính chủ quan là con
số giả định về sự hao mòn của TSCĐ trong quá trình sử dụng. Chính vì vậy, về
phơng tiện kế toán, giá trị hao mòn của TSCĐ đợc tính bằng số khấu hao luỹ kế
đến thời điểm xác định. Khi TSCĐ bắt đầu đa vào sử dụng tại doanh nghiệp thì
giá trị hao mòn coi nh bằng không ( trừ trờng hợp TSCĐ chuyển giao giúp các
đơn vị thành viên hạch toán phụ thuộc trong doanh nghiệp, giá trị hao mòn
TSCĐ bên nhận đợc tính bằng giá trị hao mòn ghi trên sor của đơn vị giao).
TSCĐ của doanh nghiệp có nhiều thứ, nhiều loại với đặc tính hao mòn
khác nhau, cho nên các doanh nghiệp phải xác định phơng pháp tính khấu hao
phù hợp với từng TSCĐ. Tuy nhiên, các phơng pháp khấu hao khác nhau sẽ cho
kết quả các khác nhau về chi phí khấu hao TSCĐ và qua đó ảnh hởng đến thu
nhập chịu thuế của doanh nghiệp. Do vậy, việc vận dụng phơng pháp khấu hao
TSCĐ phải nằm trong khuôn khổ quy định của Nhà nớc.
5
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
III. Các phơng pháp trích khấu hao TSCĐ:
1. Phơng pháp trích khấu hao đờng thẳng.
Tài sản cố định tham gia vào hoạt động kinh doanh đợc trích khấu hao
theo phơng pháp khấu hao đờng thẳng.
* Theo phơng pháp khấu hao đờng thẳng, mức khấu hao hàng năm của một
TSCĐ ( Mkhn) đợc tính theo công thức sau:
Mức khấu
hao năm =
Nguyên giá của
TSCĐ X
Tỷ lệ khấu
hao năm
Trong đó:
Tỷ lệ khấu hao
năm =
1
Số năm sử dụng dự kiến
* Mức trích khấu hao trung bình tháng bằng số khấu hao phải trích cả năm chia
cho 12 tháng.
Trờng hợp thời gian sử dụng hay nguyên giá của TSCĐ thay đổi, doanh
nghiệp phải xác định lại mức trích khấu hao trung bình của TSCĐ bằng cách lấy
giá trị còn lại trên sổ kế toán chia cho thời gian sử dụng xác định lại hoặc thời
gian sử dụng còn lại ( đợc xác định là chênh lệch giữa thời gian sử dụng đã
đăng ký trừ thời gian đã sử dụng) của TSCĐ.
Mức trích khấu hao cho năm cuối cùng của thời gian sử dụng TSCĐ
đợc xác định là hiệu số giữa nguyên giá TSCĐ và số khấu hao luỹ kế đã thực
hiện đến năm trớc năm cuối cùng của TSCĐ đó.
Đối với những tài sản cố định đợc mua sắm đầu t mới thì số năm sử dụng dự
kiến phải nằm trong khoảng thời gian sử dụng tối đa và tối thiểu do Nhà nớc
quy định. Tuy nhiên, để xác định số năm sử dụng dự kiến cho từng TSCĐ cụ
thể, doanh nghiệp phải dựa vào những căn cứ chủ yếu sau:
- Tuổi thọ kỹ thuật của tài sản cố định theo thiết kế.
- Hiện trạng tài sản cố định ( Thời gian tài sản cố định đã qua sử dụng,
thế hệ tài sản cố định, tình trạng thực tế của tài sản, )
6
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
- Tuổi thọ kinh tế của tài sản cố định: Đợc quyết định bởi thời gian kiểm
soát TSCĐ hoặc yếu tố hao mòn vô hình do sự tiến bộ kỹ thuật.
2. Phơng pháp trích khấu hao theo số d giảm dần có điều chỉnh.
Phơng pháp trích khấu hao theo số d giảm dần có điều chỉnh đợc sử dụng
đối với các doanh nghiệp thuộc các lĩnh vực có công nghệ đòi hỏi phải thay đổi,
phát triển nhanh và TSCĐ phải thoả mãn đồng thời các điều kiện sau:
- Là TSCĐ đầu t mới ( Cha qua sử dụng).
- Là các loại máy móc, thiết bị, dụng cụ làm việc đo lờng, thí nghiệm.
Các doanh nghiệp hoạt động có hiệu quả kinh tế cao đợc khấu hao
nhanh nhng tối đa không quá 2 lần mức khấu hao xác định theo phơng pháp đ-
ờng thẳng để nhanh chóng đổi mới công nghệ. Tài sản cố định tham gia vào
hoạt động kinh doanh đợc trích khấu hao nhanh là máy móc, thiết bị, dụng cụ
làm việc đo lờng, thí nghiệm, thiết bị và phơng tiện vận tải, dụng cụ quản lý,
súc vật, vờn cây lâu năm. Khi thực hiện trích khấu hao nhanh, doanh nghiệp
phải đảm bảo kinh doanh có lãi.
Doanh nghiệp xác định thời gian sử dụng của TSCĐ theo quy định tại Chế
độ quản lý, sử dụng và trích khấu hao TSCĐ ban hành kèm theo Quyết định số
206/2003 QĐ - BTC của Bộ tài chính.
Xác định mức trích khấu hao năm của TSCĐ trong các năm đầu theo công thức
dới đây:
Mức khấu
hao năm =
Giá trị còn lại
của TSCĐ X
Tỷ lệ khấu hao nhanh
Trong đó:
Tỷ lệ khấu hao nhanh xác định theo công thức sau:
Tỷ lệ khấu
hao nhanh
(%)
=
Tỷ lệ khấu hao TSCĐ
theo phơng pháp đờng
thẳng
X
Hệ số điều
chỉnh
Tỷ lệ khấu hao TSCĐ theo phơng pháp đờng thẳng xác định nh sau:
Tỷ lệ khấu hao
TSCĐ theo phơng
pháp đờng thẳng
=
1
7
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
Thời gian sử dụng
của TSCĐ
Hệ số điều chỉnh xác định theo thời gian sử dụng của TSCĐ quy định tại
bảng dới đây:
Thời gian sử dụng của TSCĐ Hệ số điều chỉnh (lần)
Đến 4 năm ( t < 4 năm) 1,5
Trên 4 đến 6 năm ( 4 năm < t < 6 năm 2,0
Trên 6 năm ( t > 6năm) 2,5
Những năm cuối, khi mức khấu hao năm xác định theo phơng pháp số d
giảm dần nói trên bằng ( hoặc thấp hơn) mức khấu hao tính bình quân giữa giá
trị còn lại và số năm sử dụng còn lại của TSCĐ, thì kể từ năm đó mức khấu hao
đợc tính bằng giá trị còn lại của TSCĐ chia cho số năm sử dụng còn lại của
TSCĐ.
Mức trích khấu hao hàng tháng bằng số khấu hao phải trích cả năm chia
cho 12 tháng.
3. Phơng pháp trích khấu hao theo số lợng, khối lợng sản phẩm.
Phơng pháp khấu hao theo sản lợng đợc áp dụng để tính khấu hao các
loại máy móc, thiết bị thoả mãn đồng thời các điều kiện sau:
- Trực tiếp liên quan đến việc sản xuất sản phẩm.
- Xác định đợc tổng số lợng, khối lợng sản phẩm sản xuất theo công
suất thiết kế của TSCĐ.
- Công suất sử dụng thực tế bình quân tháng trong năm tài chính không
thấp hơn 50% công suất thiết kế.
- Trình tự thực hiện phơng pháp khấu hao TSCĐ theo số lợng, khối
lợng sản phẩm nh sau:
- Căn cứ vào hồ sơ kinh tế kỹ thuật của TSCĐ, doanh nghiệp xác định
tổng số lợng, khối lợng sản phẩm sản xuất theo công suất thiết kế của TSCĐ,
gọi tắt là sản lợng theo công suất thiết kế.
- Căn cứ tình hình thực tế sản xuất, doanh nghiệp xác định số lợng,
khối lợng sản phẩm thực tế sản xuất hàng tháng, hàng năm của TSCĐ.
8
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
- Xác định mức trích khấu hao trong tháng của TSCĐ theo công thức
dới đây:
Mức trích khấu
hao trong tháng
của TSCĐ
=
Số lợng sản
phẩm sản xuất
trong tháng
X
Mức trích khấu hao
bình quân tính cho
một đơn vị sản phẩm
Trong đó:
Mức trích khấu hao
bình quân tính cho một
đơn vị sản phẩm
=
Nguyên giá của TSCĐ
Sản lợng theo công suất thiết
kế
Mức trích khấu hao năm của TSCĐ bằng tổng mức trích khấu hao của 12
tháng trong năm, hoặc tính theo công thức sau:
Mức trích khấu
hao năm của
TSCĐ
=
Số lợng sản phẩm
sản xuất trong
năm
X
Mức trích khấu hao
bình quân tính cho
một đơn vị sản phẩm
Trờng hợp công suất thiết kế hoặc nguyên giá của TSCĐ thay đổi, doanh
nghiệp phải xác định lại mức trích khấu hao của TSCĐ đó.
IV. Kết cấu và Nội dung phản ánh của tài khoản hao mòn TSCĐ.
1. Tài khoản sử dụng:
Tài khoản 214 - Hao mòn tài sản cố định
+ Tài khoản 2141 Hao mòn TSCĐ hữu hình
+ Tài khoản 2142 Hao mòn TSCĐ thuê tài chính
+ Tài khoản 2143 Hao mòn TSCĐ vô hình
+ Tài khoản 2147 Hao mòn Bất động sản đầu t
2. Kết cấu và nội dung phản ánh tài khoản hao mòn TSCĐ.
* Bên nợ:
- Phản ánh giá trị hao mòn TSCĐ giảm do các lý do giảm TSCĐ nh thanh
lý, nhợng bán, điều động cho đơn vị khác, góp vốn liên doanh,
- Phản ánh giá trị hao mòn bất động sản đầu t giảm.
* Bên có:
9
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
- Phản ánh giá trị hao mòn TSCĐ tăng do trích khấu hao TSCĐ; do đánh
giá lại TSCĐ hoặc do điều chuyển TSCĐ đã sử dụng giữa các đơn vị thành viên
của Tổng công ty hoặc công ty
- Phản ánh giá trị hao mòn TSCĐ do tính hao mòn của những TSCĐ dùng
cho hoạt động sự nghiệp, dự án, phúc lợi.
- Phản ánh giá trị hao mòn bất động sản đầu t tăng do trích khấu hao
hoặc do chuyển số khấu hao luỹ kế của bất động sản chủ sở hữu sử dụng thành
bất động sản đầu t.
Hao mòn TSCĐ có bốn tài khoản cấp hai:
a. Tài khoản 2141 Hao mòn TSCĐ hữu hình: Phản ánh giá trị hao mòn
của TSCĐ hữu hình trong quá trình sử dụng do trích khấu hao ( hoặc tính hao
mòn) TSCĐ và những khoản tăng, giảm hao mòn khác của TSCĐ hữu hình.
b . Tài khoản 2142 Hao mòn TSCĐ thuê tài chính: Phản ánh giá trị
hao mòn của TSCĐ thuê tài chính do trích khấu hao ( hoặc tính hao mòn) TSCĐ
thuê tài chính và những khoản tăng, giảm hao mòn khác của TSCĐ thuê tài
chính.
c. Tài khoản 2143 Hao mòn TSCĐ vô hình: Phản ánh giá trị hao mòn
của TSCĐ vô hình trong quá trình sử dụng do trích khấu hao ( hoặc tính hao
mòn) TSCĐ vô hình và những khoản làm tăng, giảm hao mòn TSCĐ vô hình
khác.
d. Tài khoản 2147 Hao mòn bất động sản đầu t: Phản ánh giá trị hao mòn
bất động sản đầu t trong quá trình nắm giữ chờ tăng giá, cho thuê hoạt động
của doanh nghiệp.
V. Nguyên tắc trích khấu hao TSCĐ trong doanh nghiệp.
1. Mọi TSCĐ có liên quan đến hoạt động kinh doanh đều phải trích khấu
hao, mức trích khấu hao TSCĐ đợc hạch toán vào chi phí kinh doanh trong kỳ
kể cả TSCĐ đang thế chấp, cầm cố cho thuê.
10
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
2. Phơng pháp khấu hao áp dụng cho từng tài sản cố định mà doanh
nghiệp đã lựa chọn và đăng ký phải thực hiện nhất quán trong suốt quá trình sử
dụng tài sản cố định đó.
3. Việc xác định thời gian khấu hao của một TSCĐ phải dựa vào khung
thời gian sử dụng theo quy định thống nhất trong chế độ tài chính. Trờng hợp
doanh nghiệp muốn xác định thời gian khấu hao khác với những quy định đó thì
phải đợc sự đồng ý của Bộ tài chính. Trờng hợp đặc biệt (nh nâng cấp hay tháo
dỡ một hay một số bộ phận của TSCĐ) thì doanh nghiệp phải lập biên bản nêu
rõ các căn cứ làm thay đổi thời gian sử dụng và đăng ký lại thời gian sử dụng
mới của TSCĐ với cơ quan tài chính trực tiếp quản lý.
4. Doanh nghiệp tự xác định thời gian sử dụng của TSCĐ vô hình trong
khoảng thời gian không quá 20 năm. Riêng thời gian sử dụng của quyền sử
dụng đất có thời hạn là thời hạn đợc phép sử dụng đất theo quy định.
5. Việc trích hoặc thôi trích khấu hao TSCĐ đợc thực hiện bắt đầu từ
ngày (theo số ngày của tháng) mà TSCĐ tăng, giảm hoặc ngừng tham gia vào
hoạt động kinh doanh.
6. TSCĐ đã khấu hao hết mà vẫn đợc sử dụng cho hoạt động kinh doanh
của doanh nghiệp thì cũng không đợc trích khấu hao nữa.
7. TSCĐ cha khấu hao hết đã h hỏng phải thanh lý thì phần giá trị còn lại
đợc xử lý thu hồi một lần ( coi nh một nghiệp vụ bất thờng).
8. Đối với TSCĐ không tham gia vào hoạt động kinh doanh nh : TSCĐ
không cần dùng, cha cần dùng đã có quyết định của cơ quan có thẩm quyền cho
phép doanh nghiệp đợc đa vào cất trữ, bảo quản, điều động cho doanh nghiệp
khác, TSCĐ phục vụ cho hoạt động phúc lợi, thì không phải trích khấu hao.
9. Quyền sử dụng đất lâu dài là TSCĐ vô hình đặc biệt, doanh nghiệp ghi
nhận là TSCĐ vô hình theo nguyên giá nhng không đợc trích khấu hao.
10. Các doanh nghiệp đợc sử dụng toàn bộ số khấu hao luỹ kế của TSCĐ
để tái đầu t, thay thế, đổi mới TSCĐ; khi cha có nhu cầu đầu t tái tạo lại TSCĐ,
doanh nghiệp có quyền sử dụng linh loạt số khấu hao luỹ kế phục vụ cho yêu
cầu kinh doanh của mình.
11
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
Phần II: kế toán khấu hao TSCĐ
trong doanh nghiệp
I. Bàn về khấu hao TSCĐ trong doanh nghiệp:
1. Bàn về tiêu chuẩn nhận biết TSCĐ:
Theo chuẩn mực kế toán Việt nam (VAS) số 3 thì các tài sản đợc ghi nhận
là TSCĐ hữu hình phải thoả mãn đồng thời tất cả bốn tiêu chuẩn: Chắc chắn thu
đợc lợi ích kinh tế trong tơng lai từ việc sử dụng tài sản đó; Nguyên giá tài sản
phải đợc xác định một cách đáng tin cậy; Thời gian sử dụng ớc tính trên một
năm; Có đủ tiêu chuẩn giá trị theo quy định hiện hành. Còn theo Quyết định
206/2003/QĐ - BTC ngày 12/12/2003 của Bộ trởng Bộ Tài chính ban hành chế
độ quản lý sử dụng và trích khấu hao tài sản cố định, quy định Thời gian sử
dụng từ một năm trở lên và giá trị từ 10.000.000 đồng ( mời triệu đồng) trở
lên. Quy định về thời gian sử dụng giữa chuẩn mực ( trên một năm) với chế độ
tài chính ( từ một năm) đã không thống nhất làm cho kế toán doanh nghiệp rất
lúng túng khi xác định TSCĐ hữu hình. Do vậy, thời gian sử dụng TSCĐ hữu
hình nên đợc quy định là ớc tính trên 1 năm vì nếu từ 1 năm thì trong năm
sản xuất kinh doanh không cần ghi nhận TSCĐ hữu hình để khấu hao dần vào
chi phí sản xuất kinh doanh.
2. Bàn về phơng pháp khấu hao TSCĐ:
Chuẩn mực kế toán số 3 cũng quy định ba phơng pháp khấu hao TSCĐ
HH gồm: Phơng pháp khấu hao đờng thẳng; Phơng pháp khấu hao theo số d
giảm dần; Phơng pháp khấu hao theo số lợng sản phẩm.
Theo phơng pháp khấu hao đờng thẳng, số khấu hao hàng năm không thay đổi
trong suốt thời gian sử dụng hữu ích của tài sản.
Theo phơng pháp khấu hao theo số d giảm dần, số khấu hao giảm dần hàng năm
trong suốt thời gian sử dụng hữu ích của tài sản.
Phơng pháp khấu hao theo số lợng sản phẩm dựa trên tổng số đơn vị sản phẩm -
ớc tính tài sảnm có thể tạo ra.
12
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
Phơng pháp khấu hao do doanh nghiệp xác định để áp dụng cho từng TSCĐ hữu
hình phải đợc thực hiện nhất quán, trừ khi có sự thay đổi trong cách thức sử
dụng tài sản đó.
Nhng theo Quyết định số 206/2003/QĐ - BTC thì quy định doanh nghiệp
đợc lựa chọn các phơng pháp trích khấu hao phù hợp với từng loại TSCĐ của
doanh nghiệp.
Nếu phân loại TSCĐ của doanh nghiệp bao gồm các loại nh sau:
Loại 1: Nhà cửa, vật kiến trúc
Loại 2 : Máy móc, thiết bị,
Loại 3 : Phơng tiện vận tải
Loại 4: Thiết bị, dụng cụ quản lý
Loại 5 : Vờn cây lâu năm, súc vật làm việc và cho sản phẩm
Loại 6 : Các loại tài sản cố định khác.
Nh vậy, Doanh nghiệp lựa chọn các phơng pháp trích khấu hao phù hợp
với loại TSCĐ hữu hình là hợp lý. Nếu phù hợp với từng thứ TSCĐ hữu hình thì
rất phân tán, việc theo dõi rất phức tạp.
Về phơng pháp khấu hao đờng thẳng theo chuẩn mực kế toán số 3 quy định:
TSCĐ hữu hình tham gia vào hoạt động kinh doanh đợc trích khấu hao theo ph-
ơng pháp khấu hao đờng thẳng. Các doanh nghiệp hoạt động có hiệu quả kinh tế
cao đợc khấu hao nhanh nhng tối đa không quá 2 lần mức khấu hao xác định
theo phơng pháp đờng thẳng để nhanh chóng đổi mới công nghệ. TSCĐ hữu
hình tham gia vào hoạt động kinh doanh đợc trích khấu hao nhanh là: máy móc,
thiết bị, dụng cụ làm việc đo lờng, thí nghiệm; thiết bị và phơng tiện vận tải;
dụng cụ quản lý; súc vật, vờn cây lâu năm. Khi thực hiện trích khấu hao nhanh,
doanh nghiệp phải đảm bảo kinh doanh có lãi.
3. Bàn về Công thức tính khấu hao TSCĐ:
Mức trích khấu hao
năm của TSCĐ
=
Nguyên giá của TSCĐ
Thời gian sử dụng
13
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
Nguyên giá của TSCĐ là toàn bộ các chi phí của doanh nghiệp phải bỏ ra
để có đợc TSCĐ tính đến thời điểm đa tài sản đó vào trạng thái sẵn sàng sử
dụng.
Nguyên giá TSCĐ đợc hình thành do: mua sắm, tự xây dựng hoặc tự chế,
trao đổi, biếu tặng, đ ợc xác định theo chuẩn mực kế toán Việt Nam số 3.
Không ít ý kiến cho rằng công thức trên phải là Giá trị phải khấu hao
trứ không thể là Nguyên giá TSCĐ. Nh vậy, Giá trị phải khấu hao là
Nguyên giá TSCĐ trừ đi giá trị thanh lý ớc tính của tài sản đó.
Giá trị thanh lý là giá trị ớc tính thu đợc khi hết thời gian sử dụng hữu
ích của tài sản, sau khi trừ đi chi phí thanh lý ớc tính. Thời gian sử dụng ghi
trong công thức phải là thời gian sử dụng hữu ích. Đó là thời gian mà TSCĐ
phát huy đợc tác dụng cho sản xuất, kinh doanh, đợc tính bằng thời gian mà
doanh nghiệp dự tính sử dụng TSCĐ hoặc số lợng sản phẩm mà doanh nghiệp
dự tính thu hồi đợc từ việc sử dụng tài sản.
Doanh nghiệp căn cứ vào khung thời gian sử dụng các loại TSCĐ ban
hành theo Quyết định 206/2003/QĐ - BTC và căn cứ vào đặc điểm, tính chất sử
dụng TSCĐ của đơn vị mình để xác định thời gian sử dụng hữu ích. Để phù hợp
và nhất quán với chuẩn mực kế toán số 3 thì công thức trích khấu hao TSCĐ
theo phơng pháp đờng thẳng sẽ là:
Mức trích khấu
hao năm của
TSCĐ
Nguyên
giá gốc
TSCĐ
Giá trị thanh lý ớc tính của
TSCĐ
Thời gian sử dụng hữu ích
(Giá trị thanh lý ớc tính của TSCĐ sau khi trừ đi chi phí thanh lý ớc tính).
4. Bàn về Chế độ tính khấu hao TSCĐ trong doanh nghiệp:
Khi doanh nghiệp sử dụng TSCĐ trong hoạt động sản xuất kinh doanh
của mình, doanh nghiệp phải đăng ký chế độ tính khấu hao TSCĐ với cơ quan
thuế ngay tại thời điểm phát sinh tài sản thì chi phí khấu hao mới đợc tính vào
chi phí hợp lý.
14
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét