GSP vs CEPT
- Một sản phẩm được coi là có xuất xứ từ các Quốc gia thành viên ASEAN nếu trong
thành phần của sản phẩm đó có chứa ít nhất 40% hàm lượng có xuất xứ từ bất cứ
một Quốc gia thành viên ASEAN nào.
- Tất cả các sản phẩm chế tạo, bao gồm hàng tư liệu sản xuất và nông sản chế biến sẽ
nằm trong Chương trình CEPT.
- Các Quốc gia thành viên đã thực hiện cắt giảm thuế từ 20% và thấp hơn xuống 0-
5% đối với các sản phẩm đã được thoả thuận, mặc dù đã được hưởng quy chế tối
huệ quốc (MFN), vẫn sẽ được hưởng các ưu đãi. Các Quốc gia thành viên có mức
thuế quan ở mức thuế MFN là 0-5%, sẽ được coi là đã hoàn thành các nghĩa vụ theo
Hiệp định này và cũng được hưởng các ưu đãi.
- Các sản phẩm đã đạt tới hoặc đang có mức thuế là 20% hoặc thấp hơn, sẽ nghiễm
nhiên được hưởng các ưu đãi.
Các Quốc gia thành viên thoả thuận về lịch trình cắt giảm thuế quan ưu đãi có hiệu lực như
sau:
- Việc cắt giảm các mức thuế quan hiện hành xuống 20% sẽ được công bố vào lúc bắt
đầu thực hiện chương trình. Khuyến khích các Quốc gia thành viên áp dụng mức cắt
giảm hàng năm theo công thức (X-20)%/5, trong đó X là mức thuế quan hiện hành
của mỗi Quốc gia thành viên.
- Việc cắt giảm tiếp mức thuế từ 20% hoặc thấp hơn sẽ được thực hiện trong vòng 5
năm. Mức cắt giảm tối thiểu cho mỗi lần cắt giảm là 5% lượng phải cắt giảm.
Chương trình cắt giảm thuế quan sẽ do từng Quốc gia thành viên quyết định và
được thông báo khi bắt đầu chương trình.
- Đối với các sản phẩm có mức thuế hiện hành là 20% hoặc thấp hơn vào ngày
1/1/1993, các Quốc gia thành viên sẽ quyết định chương trình cắt giảm thuế quan,
và thông báo khi bắt đầu chương trình về lịch trình cắt giảm thuế.
Nguyễn Thị Phương Chung-03-A6K45B
GSP vs CEPT
Phần II:
So sánh sự giống và khác nhau
giữa quy tắc xuất xứ của GSP và CEPT
Mỗi quy tắc xuất xứ, dù là của GSP hay CEPT, đều nhằm mục đích đảm bảo những lợi
ích của chế độ ưu đãi thuế quan chỉ được dành cho những sản phẩm mà thực sự có được do
thu hoạch, sản xuất, gia công hoặc chế biến ở những nước xuất khẩu được hưởng. Tuy
nhiên, giải thích cho sự khác biệt giữa phạm vi và đối tượng, mỗi hiệp định tồn tại những
điểm khác trong những quy tắc tương đồng, và cả những quy tắc mà chỉ riêng mỗi hiệp
định mới cơ.
Cũng cần nhấn mạnh rằng, nếu như ở CEPT, tất cả các nước thành viên Asean áp dụng
giống nhau, ngoại trừ một số điểm tuỳ chọn, thì đối với GSP, mỗi nước lại có chế độ GSP
riêng. Phần II đã cố gắng tổng hợp và đưa ra những điểm chi tiết nhất đối với từng đối
tượng so sánh.
Để tiện so sánh và đối chiếu, phần II được chia thành 2 mục nhỏ: trong mục 2.1,
những quy tắc tương đồng của quy định về xuất xứ giữa hai hiệp định sẽ được phân tích,
chẳng hạn về quy tắc về tiêu chuẩn xuất xứ, quy tắc về vận chuyển; mục 2.2 nêu lên những
quy tắc tồn tại ở hiệp định này, nhưng không tồn tại (dưới dạng quy tắc) ở hiệp định kia.
2.1. Những quy tắc tương đồng
2.1.1. Tiêu chuẩn xuất xứ
Hai quy định đều chia sản phẩm xuất khẩu từ một nước được hưởng thành hai nhóm,
tuy thế, cách đặt tên và định nghĩa có sự khác biệt.
GSP chia sản phẩm làm hai nhóm:
Nguyễn Thị Phương Chung-03-A6K45B
GSP vs CEPT
- Sản phẩm xuất xứ toàn bộ: Những sản phẩm được sinh trưởng hoàn toàn, được lấy
từ đất hoặc được thu hoạch trong nước xuất khẩu, hoặc được sản xuất chỉ từ những
sản phẩm này. Những sản phẩm như vậy có xuất xứ GSP bởi vì hoàn toàn không sử
dụng các bộ phận hay nguyên phụ liệu nhập khẩu, hoặc không rõ xuất xứ.
- Sản phẩm có thành phần nhập khẩu: Những sản phẩm được làm từ nguyên liệu, bộ
phận hoặc phụ tùng nhập khẩu, có nghĩa là những sản phẩm được sản xuất toàn bộ
hoặc một phần từ nguyên liệu, bộ phận hoặc phụ tùng nhập khẩu vào nước hưởng
ưu đãi hoặc từ những nguyên liệu nguyên liệu không rõ xuất xứ. Những sản phẩm
này có xuất xứ tại nước được hưởng chỉ khi chúng đã được "gia công hoặc chế biến
đầy đủ" tại nước xuất khẩu được hưởng.
Theo cách phân chia cơ bản nói trên, mỗi chế độ GSP sẽ quy định những quy định
hoặc định nghĩa cụ thể về "gia công chế biến đầy đủ" phải được đáp ứng nếu sản phẩm
được hưởng chế độ thuế quan GSP. Quy định về "gia công chế biến đầy đủ" đã được thống
nhất và hài hoà hoá giữa sáu (6) nước cho hưởng ưu đãi Đông Ân, bao gồm: Bun-Ga-Ry,
Cộng hoà Séc, Hung-Ga-Ry, Ba Lan, Liên Bang Nga và Slô-va-ki-a.
Tương tự như vậy, CEPT quy định: Các hàng hoá thuộc diện CEPT được nhập khẩu
vào một Nước Thành viên từ một Nước Thành viên khác được vận tải trực tiếp theo nghĩa
của Quy tắc 5 của Quy chế này, sẽ đủ điều kiện được hưởng ưu đãi nếu chúng đáp ứng các
yêu cầu xuất xứ theo một trong các điều kiện sau đây:
- Hàng hoá có xuất xứ thuần tuý: được sản xuất hoặc thu hoạch toàn bộ tại các Nước
Thành viên xuất khẩu
- Hàng hoá có xuất xứ không thuần tuý: không được sản xuất hoặc thu hoạch toàn bộ
tại Nước Thành viên xuất khẩu, nhưng pảhi đủ điều kiện thoả mãn yêu cầu về hàm
lượng Asean và các yêu cầu khác đối với hàng háo có xuất xứ không thuần tuý như
hiệp định CEPT quy định.
Nguyễn Thị Phương Chung-03-A6K45B
GSP vs CEPT
2.1.2. Quy tắc sản phẩm có xuất xứ toàn bộ (GSP) và Quy tắc hàng hoá có xuất xứ
thuần tuý (CEPT)
Theo GSP và cả CEPT, tiêu chuẩn xuất xứ toàn bộ được giải thích một cách tuyệt đối.
Một thành phần nhỏ nhất của nguyên liệu, bộ phận hoặc phụ tùng nhập khẩu, hoặc xuất xứ
của chúng không xác định được, sẽ làm cho sản phẩm hoàn thành liên quan mất tính chất
"xuất xứ toàn bộ".
Ví dụ: tượng gỗ làm từ gỗ "xuất xứ toàn bộ" tại một nước hưởng ưu đãi, nhưng được
đánh bóng bằng sáp nhập khẩu, không có "xuất xứ toàn bộ" bởi vì đã sử dụng sáp nhập
khẩu.
GSP quy định: tất cả các nước cho hưởng đều chấp nhận những loại hàng hoá sau đây
là có "xuất xứ toàn bộ" ở một nước được hưởng:
1. Khoáng sản lấy từ lòng đất hoặc từ đáy biển; hoặc, đối với Bungary, Cộng hoà Séc,
Hungary, Ba Lan, Liên bang Nga và Slovakia, khoáng sản khai thác trong lãnh thổ hoặc từ
thềm lục địa nước được hưởng.
2. Rau quả thu hoạch ở nước được hưởng;
3. Động vật sống sinh trưởng ở nước được hưởng;
4. Những sản phẩm có được do săn bắn hoặc đánh bắt ở nước được hưởng.
5. Những sản phẩm từ đánh bắt xa bờ hoặc những sản phẩm khác lấy từ biển cả bởi
tàu thuyền của nước được hưởng; và đối với Bungary, Cộng hoà Séc, Hungary, Ba Lan,
Liên bang Nga và Slovakia, bởi tàu thuyền do nước được hưởng thuê;
6. Những sản phẩm được làm trên tàu chế biến - chỉ từ những sản phẩm nói tại mục (f)
nói trên; và đối với Bungary, Cộng hoà Séc, Hungary, Ba Lan, Liên bang Nga và Slovakia,
bởi tàu thuyền do nước được hưởng thuê;
Nguyễn Thị Phương Chung-03-A6K45B
GSP vs CEPT
7. Những sản phẩm đã qua sử dụng thu thập tại nước được hưởng chỉ dùng cho tái chế
nguyên liệu thô;
8. Phế liệu và phế thải từ hoạt động sản xuất diễn ra tại nước được; và
9. Những sản phẩm có tại nước được hưởng chỉ từ những sản phẩm nói tại mục (a)
đến mục (i) nói trên.
Đối với CEPT, quy tắc 1 quy định tương tự như ở GSP, tuy câu chữ có thay đổi không
đáng kể.
2.1.3. Quy tắc sản phẩm có thành phần nhập khẩu (GSP) và Quy tắc hàng hoá có xuất
xứ không thuần tuý (CEPT)
Hai quy tắc tương ứng này ở hai hiệp định có đôi chút khác biệt.
Nếu như ở GSP mỗi nước có định nghĩa riêng về sản phẩm có thành phần nhập khẩu,
thì ở CEPT, quy định được áp dụng thống nhất cho tất cả các thành viên. Cũng vì lẽ đó,
mặc dù có điểm tương đồng trong việc định nghĩa theo tỷ lệ phần trăm và gia công hàng
hoá, thì quy định của CEPT cho thấy sự thống nhất hơn. Cụ thể như sau:
Đối với CEPT, hàng hoá xuất xứ không thuần tuý:
- (i) Hàng sẽ được coi là xuất xứ từ các Nước Thành viên ASEAN, nếu ít nhất 40%
hàm lượng xuất xứ từ bất cứ Nước Thành viên nào.
- (ii) Theo tiểu mục (i) ở trên, nhằm mục đích thực hiện các quy định của Quy tắc 1
(b), các sản phẩm được chế tạo hoặc gia công mà có tổng giá trị nguyên phụ liệu
được sử dụng có xuất xứ từ các nước không phải là thành viên ASEAN hoặc có
xuất xứ không xác định được không vượt quá 60% giá FOB của sản phẩm được sản
xuất hoặc chế biến và có quá trình sản xuất cuối cùng được thực hiện trên lãnh thổ
Nước xuất khẩu là Thành viên.
Nguyễn Thị Phương Chung-03-A6K45B
GSP vs CEPT
Giá trị nguyên phụ liệu không xuất xứ từ ASEAN sẽ là:
• Giá CIF của hàng hoá tại thời điểm nhập khẩu
• Giá xác định ban đầu của sản phẩm có xuất xứ không xác định được tại lãnh
thổ Nước Thành viên nơi thực hiện qúa trình gia công chế biến.
Công thức 40% hàm lượng ASEAN như sau:
Giá trị nguyên phụ liệu nhập
khẩu từ nước không phải là thành
viên ASEAN
+
Giá trị nguyên phụ liệu
có xuất xứ không xác định
được
x 100% ≤
40%
Giá FOB
Đối với GSP, khái niệm "gia công hoặc chế biến đầy đủ" được định nghĩa theo nhiều
cách. Tuy nhiên, có hai tiêu chí chính dùng để xác định, mỗi tiêu chí này được một số nước
sử dụng. Đó là "tiêu chuẩn gia công" và "tiêu chuẩn tỷ lệ phần trăm".
- Tiêu chuẩn gia công
Tiêu chuẩn này được áp dụng bởi Cộng đồng Châu Âu, Nhật, Na Uy và Thuỵ Sĩ.
Theo nguyên tắc chung của tiêu chuẩn này, nguyên liệu, bộ phận hay thành phần nhập
khẩu được coi là đã gia công chế biến đầy đủ khi thành phẩm được xếp vào hạng mục HS
(1) (Hệ thống hài hoà) 4 số khác với hạng mục của tất cả các nguyên liệu, bộ phận hay
thành phần nhập đã sử dụng (thường được gọi là quy tắc "thay đổi hạng mục thuế quan" -
CTH rule). Tuy nhiên, có rất nhiều sản phẩm việc thay đổi hạng mục thuế quan thường
không đảm bảo đã gia công hoặc chế biến đầy đủ (hoặc, nói cách khác, trong khi việc gia
công hoặc chế biến đầy đủ có thể được tiến hành, trong một số trường hợp, chúng không
Nguyễn Thị Phương Chung-03-A6K45B
GSP vs CEPT
liên quan đến việc thay đổi hạng mục thuế quan). Do vậy, các nước cho hưởng đã đưa ra
một danh mục các hoạt động gia công hoặc chế biến phải thực hiện đối với nguyên liệu
không có xuất xứ để sản phẩm cuối cùng được coi là có xuất xứ. Danh mục này chỉ bao
gồm những sản phẩm mà đối với mỗi sản phẩm một số điều kiện nhất định phải được đáp
ứng thay cho yêu cầu về thay đổi hạng mục thuế quan.
Sau đây là một số ví dụ:
o Cộng đồng Châu Âu:
Các quy định xuất xứ ưu đãi của Cộng đồng Châu Âu gần đây nhất được quy định
trong một Danh mục đơn (Single List). Những điều kiện nêu trong Danh mục đơn này như
sau:
(a) Yêu cầu những nguyên liệu ban đầu sử dụng trong quá trình sản xuất phải có xuất
xứ từ nước xuất khẩu được hưởng.
Ví dụ: đối với rau quả ăn được thuộc Chương 8, Danh mục yêu cầu tất cả các nguyên
liệu thuộc Chương 7 được sử dụng đều phải có xuất xứ (toàn bộ).
(b) Quy định chỉ có một số nguyên liệu đầu vào không có xuất xứ có thể được sử dụng
như là nguyên liệu ban đầu;
Ví dụ: chế phẩm từ thịt thuộc Chương 16, Danh mục đòi hỏi phải sử dụng động vật
thuộc Chương 1 làm nguyên liệu ban đầu, có nghĩa là sử dụng thịt nhập khẩu sẽ khiến sản
phẩm cuối cùng bị coi không có xuất xứ.
(c) Tổng hợp cả hai điều kiện (a) (b) trên;
Ví dụ: chế phẩm từ cá thuộc Chương 16, Danh mục quy định phải sản xuất từ động vật
thuộc Chương 1 làm nguyên liệu ban đầu; tuy nhiên, tất cả được sử dụng phải có xuất xứ.
Nguyễn Thị Phương Chung-03-A6K45B
GSP vs CEPT
(d) Yêu cầu các nguyên liệu đầu vào không có xuất xứ được sử dụng đã phải được chế
biến ở mức độ thấp bình thường;
Ví dụ: đối với hầu hết các sản phẩm may mặc và đồ phụ trợ, không phải là đan hoặc
móc, thuộc Chương 62, Danh mục quy đinh phải sản xuất từ sợi đã xe; điều này có nghĩa là
sử dụng vải nhập khẩu sẽ không có được xuất xứ cho sản phẩm cuối cùng.
(e) Quy định nguyên liệu đầu vào không có xuất xứ được sử dụng không vượt quá một
tỷ lệ phần trăm nhất định so với giá xuất xưởng của thành phẩm;
Ví dụ: sản phẩm plastic thuộc các hạng mục 3922 đến 3926, Danh mục quy định phải
đựơc làm ra mà trong đó trị giá của các nguyên liệu đầu vào không có xuất xứ được sử
dụng không vượt quá 50% trị giá xuất xưởng của sản phẩm.
(f) Cho phép sử dụng nguyên liệu đầu vào không có xuất xứ có cùng hạng mục HS với
sản phẩm xuất khẩu;
Ví dụ: đối với sản phẩm cao su cứng hạng mục 4017, Danh mục cho phép sản xuất từ
nguyên liệu cao su cứng như là nguyên liệu ban đầu mà có cùng hạng mục 4017.
Đối với điều kiện quy định việc sử dụng nguyên liệu không có xuất xứ không được
vượt quá một tỷ lệ nhất định so với giá sản phẩm (xem mục e nói trên), việc tính toán các
trị giá có thể tiến hành như sau:
- Trị giá nguyên liệu đầu vào không có xuất xứ được xác định là trị giá hải quan tại
thời điểm nhập khẩu vào nước cho hưởng hoặc, nếu không biết hoặc không thể xác định
được, là giá xác định đầu tiên trả cho chúng tại nước đó;
- Trị giá của sản phẩm cuối cùng là giá xuất xưởng của sản phẩm đó (đối với Nhật, là
giá F.O.B), trừ đi mọi khoản thuế nội địa được hoàn trả khi sản phẩm được xuất khẩu. Giá
này là giá trả cho nơi tiến hành quá trình gia công hoặc chế biến cuối cùng, với điều kiện
giá đó bao gồm giá trị của tất cả các nguyên liệu sử dụng. Giá F.O.B bao gồm tất cả các chi
Nguyễn Thị Phương Chung-03-A6K45B
GSP vs CEPT
phí phát sinh tại nước sản xuất, đặc biệt là chi phí vận chuyển từ nhà máy đến biên giới
hoặc cảng và mọi chi phí và lợi nhuận của giao dịch buôn bán trung gian tại nước đó.
- Trị giá hải quan là trị giá hải quan xác định theo Hiệp định 1994 về thi hành Điều VII
của GATT (Hiệp định WTO về Trị giá Hải quan).
o Nhật
Danh mục đơn của Nhật cũng có những quy định như quy tắc thay đổi hạng mục thuế
quan, tiêu chuẩn phần trăm và tiêu chuẩn gia công hoặc chế biến nhất định. Kể từ năm
1993, Nhật đã loại bỏ quy định áp dụng cho sản phẩm thuộc Chương 62, theo đó những
sản phẩm này được hưởng GSP thậm chí khi chúng được làm từ vải nhập khẩu.
- Tiêu chuẩn tỷ lệ phần trăm
Tiêu chuẩn này được sử dụng ở các nước Úc, Canada, Niu-Di-Lân, Mỹ, Bungary,
Cộng hoà Séc, Hungary, Ba Lan, Liên bang Nga và Slôvakia. Giữa các nước Bungary,
Cộng Hoà Séc, Hungary, Ba Lan, Liên bang Nga và Slôvakia, tiêu chuẩn này đã được
thống nhất, hài hoà hoá hoàn toàn.
Các nước Canada, Bungary, Cộng hoà Séc, Hungary, Ba Lan, Liên bang Nga quy định
một tỷ lệ phần trăm tối đa cho trị giá nguyên liệu, bộ phận và thành phần nhập khẩu hoặc
không rõ xuất xứ được sử dụng. Các nước Úc, Niu-Di-Lân và Mỹ quy định một tỷ lệ phần
trăm tối thiểu cho trị giá nguyên liệu nội địa và chi phí sản xuất khi sản xuất sản phẩm xuất
khẩu. Sau đây là một số chi tiết về tiêu chuẩn phần trăm của một số nước.
o Úc
1. Quá trình sản xuất cuối cùng phải được thực hiện tại nước được hưởng làm ra sản
phẩm mà tỷ lệ đó được áp dụng; và
Nguyễn Thị Phương Chung-03-A6K45B
GSP vs CEPT
2. Tối thiểu 50% tổng chi phí gia công hay chế biến sản phẩm phải bao gồm chi phí về
nhân công và/hoặc trị giá nguyên liệu xuất xứ từ một hay nhiều nước được hưởng khác (vì
mục đích của quy định này, mọi nguyên liệu từ Úc có thể được coi như là nguyên liệu xuất
xứ từ nước được hưởng)
3. Chi phí về sản xuất bao gồm mọi chi phí mà người sản xuất trực tiếp phải gánh chịu
trong khi sản xuất sản phẩm, hoặc chi phí phát sinh một cách hợp lý trong khi sản xuất. Nó
bao gồm nguyên liệu, nhân công và tổng chi phí.
o Canada
Những sản phẩm được sản xuất tại nước được hưởng từ nguyên liệu, bộ phận hoặc
thành phẩm nhập khẩu, không xác định hoặc không rõ xuất xứ sẽ được coi là có xuất xứ tại
nước được hưởng đó nếu trị giá thành phần nhập khẩu không vượt quá 40%, đối với các
nước kém phát triển, là không vượt quá 60% giá xuất xưởng của sản phẩm được đóng gói
gửi sang Canada.
Các chi phí sau sẽ không được tính vào thành phần nhập khẩu:
- Mọi nguyên liệu được sử dụng để sản xuất ra sản phẩm, có xuất xứ từ các nước được
hưởng khác (cộng gộp toàn cầu) hoặc từ Canada (quy tắc nước cho hưởng), và
- Mọi chi phí đóng gói phục vụ vận chuyển hàng hoá, nhưng không bao gồm chi phí
đóng gói hàng hoá phục vụ bán tiêu dùng trong nước được hưởng.
Các thành phần trên được coi là có xuất xứ từ nước được hưởng.
o Niu-Di-Lân
(a) Quá trình sản xuất cuối cùng phải được thực hiện tại nước được hưởng, và
(b) Tối thiểu một nửa (50%) chi phí sản xuất sản phẩm cuối cùng phải bao gồm:
Nguyễn Thị Phương Chung-03-A6K45B
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét