Chuyên đề thực tập
ó t lõu trong thut ng ting anh, ngi ta phõn bit c phn hoỏ l
corporatization cũn t nhõn hoỏ l privatization.
- V ni dung:
T nhõn hoỏ cú hai nghió:
+ Mt l, chuyn s hu ti sn ca nh nc vo tay t nhõn, ú l ngha
en, ngha chớnh v truyn thng.
+ Hai l, chuyn cỏc lnh vc hot ng xa nay do Nh nc c quyn
cho khu vc t nhõn (vớ d nh xut nhp khu chng hn).
Cũn c phn hoỏ l chuyn s hu ti sn v lnh vc lõu nay Nh nc
nm gi vo tay cỏc thnh phn kinh t, trong ú cú thnh phn t nhõn v thnh
thnh phn quc doanh.
- V phng phỏp :
T nhõn hoỏ cú th c thc hin bng nhiu cỏch nh: bỏn ton b, cho
khụng, bỏn mt phn (c phn hoỏ) Cũn c phn hoỏ l bỏn ton b hoc bỏn
mt phn doanh nghip cho cỏc t nhõn nhng khụng cho khụng.
Ngoi ba khỏc bit ln núi trờn, c phn hoỏ doanh nghip Nh nc cú
c im l: bỏn doanh nghip no v bỏn mc no cho t nhõn (t trng c
phiu phỏt hnh) l do Nh nc quyt nh nờn cng khụng s rng ch trng
c phn hoỏ rt cuc l t nhõn hoỏ ton b kinh t Nh nc, l mt CNXH nh
mt s ngi lo s.
Núi cỏch khỏc, c phn hoỏ cỏc doanh nghip Nh nc chớnh l a dng
hoỏ quyn s hu doanh nghip Nh nc. Kt qu ca vic a dng hoỏ quyn
s hu bao gi cng lm cho hot ng sn xut kinh doanh ca doanh nghip
cú hiu qu hn, khc phc tỡnh trng kộm hiu qu v cha ng nhiu tiờu cc
ca khu vc kinh t Nh nc hin nay.
Công tác cổ phần hoá doanh nghiệp nhà nớc trên địa bàn tỉnh Vĩnh phúc
thực trạng và giải pháp
5
Chuyên đề thực tập
2. Mc ớch v ý ngha ca c phn hoỏ.
2.1 Mc ớch:
Th k XX, cựng vi thnh tu mi ca khoa hc k thut v xó hi hoỏ
cao ca lc lng sn xut, ó xut hin doanh nghip Nh nc nh mt cụng
c Nh nc iu tit v mụ nn kinh t, chng li nhng cn bnh ca ch
ngha t bn. Trong cỏc nc t bn phỏt trin, t trng s hu Nh nc cú
khỏc nhau, cú nc ớt nh: M 20%, Anh 8%, Nht 11% Cú nc nhiu nh
í 39-42% cú th nhiu nguyờn nhõn khỏc nhau, song tt c cỏc doanh nghip
Nh nc u cú c im chung l kộm hiu qu. Vỡ vy, t u thp k 80, tt
c cỏc nc u din ra quỏ trỡnh chuyn doanh nghip Nh nc tr thnh cụng
ty c phn. Khụng nm ngoi quỏ trỡnh ny, Vit Nam trong tin trỡnh chuyn
i t c ch tp trung, quan liờu, bao cp sang c ch th trng, s a dng hoỏ
cỏc hỡnh thc s hu ó tr thnh ũi hi tt yu v ngy cng ph bin trong
ton xó hi. Nhng thnh tu ca cụng cuc i mi cho phộp ụng o qun
chỳng nhn thc ngy cng rừ hn rng, bờn cnh hỡnh thc s hu Nh nc,
cỏc hỡnh thc s hu khỏc (t nhõn hay hn hp), nu c to nhng iu kin
thun li, cng phỏt huy vai trũ tớch cc trong i sng kinh t. Nhn thc sõu
sc vn ny thc s úng vai trũ nn tng cho mt gii phỏp cn thit, quan
trng, thm chớ v phng tin nht nh, c coi l gii phỏp trng tõm ca
cụng cuc ci cỏch doanh nghip Nh nc. ú l gii phỏp c phn hoỏ doanh
nghip Nh nc. Tht vy, c phn hoỏ doanh nghip Nh nc nhm ba mc
tiờu chớnh sau õy:
Th nht, gúp phn quan trng nõng cao hiu qu, sc cnh tranh ca
doanh nghip; to ra loi hỡnh doanh nghip cú nhiu ch s hu, trong ú cú
ụng o ngi lao ng; to ng lc mnh m v c ch qun lý nng ng
cho doanh nghip s dng cú hiu qu vn, ti sn ca Nh nc v ca
doanh nghip.
Công tác cổ phần hoá doanh nghiệp nhà nớc trên địa bàn tỉnh Vĩnh phúc
thực trạng và giải pháp
6
Chuyên đề thực tập
+ Ch chuyn mt s doanh nghip Nh nc cụng ty c phn ch khụng
phi chuyn tt c cỏc doanh nghip Nh nc thnh cụng ty c phn. Nh th l
ch chuyn mt b phn ti sn thuc quyn s hu ca Nh nc sang cỏc c
ụng. ú l núi chung v ng trờn giỏc c khu vc kinh t quc doanh m
xột cũn i vi mt doanh nghip Nh nc c th thỡ cú th chuyn ton b
quyn s hu ti sn ca Nh nc cho cỏc c ụng, tu thuc vai trũ v tớnh
cht quan trng ca tng doanh nghip m cú t lờn chuyn thớch hp.
+ Thay i quyn s hu l bin phỏp, l iu kin t c mc tiờu
cui cựng l nõng cao hiu qu sn xut kinh doanh, nu ó a dng hoỏ quyn
s hu (gm nhiu thnh phn kinh t) nhng vn khụng nõng cao c hiu qu
sn xut kinh doanh thỡ phi xem mc a dng hoỏ quyn s hu ó hay
cha? (vớ d t trng c phn ca Nh nc vn cũn 50%, 60%, 70% nh th
cú cũn nhiu quỏ hay khụng ?) hoc do nhng nguyờn nhõn khỏc nh: chớnh sỏch
qun lý, iu hnh, th trng
Th hai, huy ng vn ca ton xó hi, bao gm: cỏ nhõn, cỏc t chc
kinh t, t chc xó hi trong nc v ngoi nc u t i mi cụng ngh,
phỏt trin doanh nghip. Tht vy, bỏn c phiu cho cỏc t chc v cỏ nhõn ó v
ang l mt bin phỏp hu hiu thu hỳt vn u t sn xut - kinh doanh. c
bit, cho cỏc t chc v cỏ nhõn nc ngoi l rt cú li.
+ Ta ang thiu vn trong khi cỏc nc, nht l trong khu vc li ang
tha vn (Hn Quc, Nht Bn) v mun u t vo Vit Nam.
+ Ta ang rt cn nhng mỏy múc, thit b, quy trỡnh cụng ngh tiờn tin
phự hp vi iu kin nc ta (ngay c khi chỳng ta cú tin cng khụng chc ó
mua c) thỡ nhiu nc ang mun gúp c phn vi ta chớnh bng cỏc mỏy
múc, thit b hin i ú chớnh l quỏ trỡnh chuyn giao cụng ngh di hỡnh
thc u t (gúp c phn).
Công tác cổ phần hoá doanh nghiệp nhà nớc trên địa bàn tỉnh Vĩnh phúc
thực trạng và giải pháp
7
Chuyên đề thực tập
+ Ta ang thiu kin thc v kinh nghim qun lý kinh t theo ch ch th
trng thỡ vic cỏc chuyờn gia nc ngoi mua c phn cỏc cụng ty c phn
nc ta, v cú th tr thnh thnh viờn ca Hi ng qun tr, thm chớ tr thnh
giỏm c iu hnh, l cỏch hc tt nht, nhanh nht, r nht.
i vi cỏn b, cụng nhõn viờn cỏc doanh nghip Nh nc thỡ õy l
phng thc huy ng vn nhn ri trong dõn rt hiu qu.
Vỡ du hiu cho thy vn trụi ni nm di chiuca dõn khỏ phong
phỳ.
+ S d tin gi tin tit kim khỏ.
+ Quy mụ v tc xõy dng v mua sm dựng t tin tng lờn
nhanh.
+ Cỏc t phỏt hnh tớn phiu kho bc, k phiu ngõn hng ó c dõn
ng h tớch cc v thu c kt qu kh quan.
+ u t cho sn xut kinh doanh trong khu vc t nhõn my nm gn õy
tng nhanh.
+ Nhng doanh nghip ó c phn hoỏ thỡ cú nhiu doanh nghip cú cụng
nhõn viờn ng ký mua c phiu bng tin tỳi ca mỡnh chim t ln.
Nhng du hiu ú chng t trong dõn cũn khụng ớt vn nhn ri. ú l c
s chc chn cho vic c phn hoỏ cỏc doanh nghip Nh nc.
Th ba, phỏt huy vai trũ lm ch thc s ca ngi lao ng, ca cỏc c
ụng; tng cng s giỏm sỏt ca nh u t i vi doanh nghip; bo m hi
ho li ớch ca Nh nc, doanh nghip, nh u t v ngi lao ng
Lõu nay, chỳng ta ó lm c rt nhiu vic xung quanh vic t do hoỏ,
thng mi hoỏ v lut phỏp hoỏ cỏc hot ng ca doanh nghip. Nhng vn
lm ch ca ngi lao ng thỡ c loay hoay mói m cha gii quyt c:
Lm ch tp th thỡ tr thnh vụ ch, ca ci chung ng ngha vi khụng
phi ca ai, mi ngi u tu tin s dng m khụng phi bn tõm Mt
Công tác cổ phần hoá doanh nghiệp nhà nớc trên địa bàn tỉnh Vĩnh phúc
thực trạng và giải pháp
8
Chuyên đề thực tập
trong nhng nguyờn nhõn c bn l cha coi trng v cha cú quy ch c th
ngi lao ng thc hin quyn lm ch v kinh t (quyn s hu v vn v ti
sn), t ú quyn lm ch ca ngi lao ng ch dng li nguyờn tc, khu
hiu, ch cha i vo thc cht. Khi chuyn sang cụng ty c phn thỡ cỏc c
ụng cú quyn hn v trỏch nhim rt rừ rng theo lut nh v theo iu l ca
cụng ty. Cỏc quyn hn v trỏch nhim u gn vi mt s lng ti sn nht
nh ca h úng gúp. Vỡ ca au con xút nờn h khụng cho phộp bt c ai
lm dng ti sn ca h, h t giỏc tit kim, lm vic hng say cú thu nhp
cao V iu quan trng l h cú ton quyn la chn nhng ngi thay mt h
qun lý cụng ty (cỏc thnh viờn Hi ng qun tr, giỏm c) m khụng b mt
sc ộp no.
Ngoi nhng mc ớch chớnh trờn, vic c phn hoỏ cỏc doanh nghip Nh
nc nc ta cng cũn kt hp vi cỏc mc tiờu ph nh:
- Thu hi vn cho ngõn sỏch Nh nc tỏi u t cho cỏc lnh vc cn
thit.
- Xoỏ b trit bao cp ca Nh nc i vi doanh nghip.
- To iu kin phỏt trin th trng chng khoỏn Vit Nam.
Mt kinh nghim ca cỏc nc i trc cho thy nu Chớnh ph cú tham
vng quỏ ln, tc l cú quỏ nhiu mc tiờu thỡ hoc l khú lm hoc l tht bi.
Vỡ th, nc ta ch xỏc nh 3 mc tiờu chớnh v khụng coi nh mc tiờu no.
Vớ d: Nu trong quỏ trỡnh ch o mt b hoc a phng no ú lónh
o ch chỳ trng mc tiờu 1 l phi thay i quyn s hu v nõng cao hiu qu
sn xut kinh doanh ca doanh nghip thỡ d s xy ra cỏc hin tng sau:
+ Bỏn vi bt c giỏ no (bng cỏch gim giỏ ti sn cho d bỏn, thuờ
nc ngoi xỏc nh cho nhn) lm tht thoỏt ti sn ca Nh nc.
Công tác cổ phần hoá doanh nghiệp nhà nớc trên địa bàn tỉnh Vĩnh phúc
thực trạng và giải pháp
9
Chuyên đề thực tập
+ Bỏn bt c cho ai cn mua, kt qu cú th l sau khi mua, ch mi s
bin mt doanh nghip t mc ớch sn xut kinh doanh ny sang sn xut kinh
doanh khỏc sa thi hng lot cụng nhõn
Nhng hu qu va nờu trờn mõu thun vi hai mc tiờu 2 v 3.
Do vy vic coi trng kt hp thc hin ba mc ớch chớnh trờn l quan
trng, cn thit, tin cho c phn hoỏ doanh nghip Nh nc c thnh
cụng.
2.2 í ngha:
Vi mc ớch nh vy, gii phỏp c phn hoỏ ỏp ng nhng yờu cu bc
thit ca cụng cuc ci cỏch doanh nghip Nh nc ang ũi hi gii to nhng
khú khn trong ngõn sỏch Nh nc, khuyn khớch ngi lao ng úng gúp tớch
cc v cú trỏch nhim sc lc, trớ tu ca h cho hot ng sn xut kinh doanh
ca doanh nghip. Núi mt cỏch khỏc c phn hoỏ doanh nghip cú ý ngha cc
k to ln:
- m bo quyn lm ch thc s v to ng lc mi trong qun lý
doanh nghip.
Trong doanh nghip Nh nc, ngi lao ng thng c coi l ch,
nhng iu ú mang nng tớnh hỡnh thc. Chuyn sang cụng ty c phn, vn v
ti sn thuc s hu tp th ca cỏc c ụng. Mt b phn trong cỏc c ụng
trc õy l nhng ngi lao ng trong doanh nghip Nh nc tr thnh ngi
ch s hu ớch thc ca cụng ty, h cựng vi nhng c ụng khỏc tham gia vo
quỏ trỡnh qun lý, iu hnh hot ng sn xut kinh doanh ca cụng ty nhm t
c nhng mc tiờu ó nh. Hot ng sn xut ca h gn lin vi s thnh
bi ca doanh nghip. Vỡ th, tt c cỏc thnh viờn u rt quan tõm n cụng
vic ca mỡnh, lao ng tớch cc vi tinh thn trỏch nhim cao v úc sỏng to
phong phỳ. Nhng biu hin mi ny hu nh khụng tn ti trong doanh nghip
trc c phn hoỏ.
Công tác cổ phần hoá doanh nghiệp nhà nớc trên địa bàn tỉnh Vĩnh phúc
thực trạng và giải pháp
10
Chuyên đề thực tập
Cỏc cụng ty c phn hot ng theo lut cụng ty trong ú i hi c ụng
cú quyn quyt nh phng hng hot ng ca cụng ty cng nh giỏm sỏt
hot ng ca Hi ng qun tr v Giỏm c iu hnh. Ngi lao ng ng
thi l c ụng cú quyn yờu cu lónh o doanh nghip trỡnh trc i hi
nhng vn nguyờn tc thu chi ngõn sỏch ca doanh nghip, cú quyn thc mc
v hiu qu qun lý Hn na, do s thay i v c ch t chc, vai trũ trỏch
nhim ca cỏc b phn, cỏc t chc qun chỳng c phõn nh rừ rng, cụng
on cú chc nng c lp vi ngi qun lý iu hnh doanh nghip. Vỡ vy,
cỏc ý kin úng gúp, dự t bt k phớa no, u c nghiờm tỳc lng nghe. Bờn
cnh vic qun lý tp trung, khụng khớ sinh hot dõn ch thc s c ci thin
trong c phn hoỏ.
- Lnh mnh hoỏ, hp lý hoỏ ngõn sỏch Nh nc, ng thi huy ng
c ngun vn nhn ri trong xó hi.
Thụng qua gii phỏp CPH DNNN, nh nc thu hi mt phn khụng nh
ti sn Nh nc t DNNN v ti sn ú s c phõn b li cho cỏc d ỏn quc
gia giu tớnh kh thi hoc u t vo nhng ngnh mang li nhiu li ớch kinh t
xó hi quan trng nhm thỳc y tng trng kinh t bn vng. Hn na, cỏc
cụng ty c phn di quyn iu hnh ca ch nhõn mi, vi ng lc mi trong
qun lý doanh nghip, phng hng hot ng thay i theo hng khụng
ngng cng c sc mnh cnh tranh ca cụng ty s cú th huy ng thờm ngun
vn nhn ri trong xó hi.
Theo kt qu iu tra mc sng do B K hoch v u t cựng Tng cc
Thng kờ phi hp thc hin nm 1999: 44% tin dnh ca dõn c c
dựng mua vng v ngoi t nhm mc tiờu d tr, 17% gi tit kim (ch yu
l tit kim cú k hn), 19% dựng trc tip cho u t, nhng cng ch yu cho
u t ngn hn hoc u t vo bt ng sn.
Công tác cổ phần hoá doanh nghiệp nhà nớc trên địa bàn tỉnh Vĩnh phúc
thực trạng và giải pháp
11
Chuyên đề thực tập
Th trng vn ca Vit Nam vn cũn non yu, nờn hin nay, ngun vn
duy nht m cỏc doanh nghip cú th huy ng l vn tớn dng. Song ngun vn
tớn dng hin nay li ch yu l tớn dng ngn hn ỏp ng cỏc nhu cu chi tiờu
thng xuyờn ca doanh nghip cũn ngun tớn dng trung hn v di hn rt hn
hp. Mt khỏc, cỏc doanh nghip cng khụng d dng ỏp ng c yờu cu cho
vay vn ca cỏc ngõn hng Thng mi.
Trong tỡnh hỡnh nh vy, vic chuyn doanh nghip Nh nc thnh cụng
ty c phn, chớnh l thu hỳt vn u t sn cú vo phỏt trin kinh t v tn
dng u im vn cú ca cụng ty c phn v huy ng vn. Cụng ty c phn cú
th thu hỳt ngun vn ln ca cỏc t chc t ngõn hng Thng mi v cụng ty
ti chớnh n cỏc ngun vn nh bộ v phõn tỏn ca cỏc th nhõn.
3. Cỏc hỡnh thc c phn húa.
tin hnh CPH mt cỏch cú hiu qu v suụn s hn na, ngi ta chia
doanh nghip Nh nc thnh 3 loi:
+ Loi DNNN c tin hnh CPH: doanh nghip cụng ớch, DNNN sn
xut sn phm, cung ng dch v Nh nc c quyn kinh doanh.
+ Loi DNNN ang tin hnh CPH nhng Nh nc cn nm c phn chi
phi (>50% c phn), c phn c bit.
Cỏc doanh nghip Nh nc loi 1 v 2 l cỏc doanh nghip hot ng
trong 4 lnh vc sau õy:
* Phc v an ninh quc phũng (sn xut v khớ, cht c )
* L c s Nh nc thc hin chc nng iu tit v mụ ca nn kinh
t v can thip vo th trng khi cn thit (du khớ, in, khai thỏc vng v ó
quý )
* L cỏc doanh nghip rt cn cho phỏt trin kinh t nhng cỏc thnh
phn kinh t khỏc cha sc u t nh: thu in nh, sn xut phõn bún,
thuc tr sõu
Công tác cổ phần hoá doanh nghiệp nhà nớc trên địa bàn tỉnh Vĩnh phúc
thực trạng và giải pháp
12
Chuyên đề thực tập
* Phc v cụng cng, xó hi, h tng c s (ng st, hng khụng, sn
xut dng c cho ngi tn tt, vn chuyn hng hoỏ ra min nỳi, hi o)
+ Loi DNNN cũn li u cú th thc hin CPH v ỏp dng cỏc hỡnh thc
chuyn i s hu khỏc trong ú Nh nc khụng nm c phn chi phi, c phn
c bit hoc khụng nm gi c phn.
T vic phõn loi ú c phn hoỏ doanh nghip Nh nc cú 4 hỡnh thc
sau õy:
Th nht: gi nguyờn giỏ tr phn vn Nh nc hin cú ti doanh nghip,
phỏt hnh c phiu, thu hỳt thờm vn phỏt trin doanh nghip: theo hỡnh thc
ny, giỏ tr c phn ca Nh nc gúp vo cụng ty bng giỏ tr thc t phn vn
Nh nc ti doanh nghip tr i chi phớ c phn hoỏ, giỏ tr u ói cho ngi
lao ng v giỏ tr phn tr dn ca ngi lao ng nghốo theo quy nh ca Nh
nc.
Th hai: bỏn mt phn giỏ tr vn Nh nc hin cú ti doanh nghip: theo
hỡnh thc ny thỡ Nh nc s dng mt phn giỏ tr thc t vn Nh nc ti
doanh nghip bỏn cho cỏc c ụng.
Th ba: tỏch mt b phn ca doanh nghip c phn hoỏ. Theo hỡnh
thc ny, mt b phn ca doanh nghip cú th hot ng c lp v hch toỏn
riờng giỏ tr ti sn, c tỏch ra c phn hoỏ (phõn xng sn xut, ca hng,
b phn dch v).
Th t: bỏn ton b giỏ tr vn Nh nc hin cú ti doanh nghip
chuyn thnh cụng ty c phn: theo hỡnh thc ny, Nh nc khụng tham gia c
phn cụng ty c phn.
4. Cụng ty c phn l sn phm ca nn kinh t th trng.
Ngy nay, trong nn kinh t th trng cú rt nhiu loi hỡnh doanh nghip
cựng tn ti, an xen vi nhau to thnh m cu trỳc nhiu tng, trong ú cụng ty
c phn chim v trớ thng tr.
Công tác cổ phần hoá doanh nghiệp nhà nớc trên địa bàn tỉnh Vĩnh phúc
thực trạng và giải pháp
13
Chuyên đề thực tập
Trong nhng nm 80 cú hn 16 triu n v kinh doanh M. a s nhng
n v cú quy mụ nh v thuc quyn s hu ca mt ngi S hu cỏ th.
Mt s l nhng n v chung vn. Nhng n v kinh doanh ln hn cú khuynh
hng tr thnh nhng cụng ty
V mt s lng hỡnh thc, s hu cỏc th l hỡnh thc kinh doanh cú tớnh
ỏp o. Nhng v giỏ tr ụ la, v quyn lc chớnh tr v kinh t, v quy mụ tr
lng hoc thuờ ngi lm, vi trm cụng ty khng l chim c v trớ chin
lc. Paul Samuelson ó mụ t cỏc t chc kinh t chớnh trong nn kinh t M
vi lu ý rng tuy s lng cụng ty c phn cú ớt nhng chỳng chim mt t
trng ln trong khi lng hng hoỏ doanh s bỏn hnh v cỏc dch v khỏc.
Bc tranh v cỏc loi hỡnh doanh nghip M cú phn ỏnh mi liờn h
bờn trong no gn lin vi ngun gc hỡnh thnh v phỏt trin ca cụng ty c
phn hay khụng?
S hỡnh thnh trờn v quỏ trỡnh xó hi hoỏ s hu trong nn kinh t th
trng tỏch bit vi s hai mt ca s hu ó t n s c lp tng i v
biu hin ra bờn ngoi thnh quan h gia quyn s hu v quyn kinh doanh, cú
th cung cp cho chỳng ta chỡa khoỏ hiu thc cht quỏ trỡnh phỏt trin ca
hỡnh thỏi doanh nghip t ch thuc s hu ca ngi lao ng t mỡnh kinh
doanh n cụng ty c phn vi s s hu ca nhiu ch tham gia.
4.1. Lch s hỡnh thnh v phỏt trin ca cụng ty c phn.
hiu c lch s hỡnh thnh v phỏt trin ca hỡnh thỏi cụng ty c
phn, chỳng ta s bt u t vic xem xột hỡnh thỏi s khai ca nú l doanh
nghip cú mt ch s hu c lp v theo dừi s vn ng ca nú trong quỏ trỡnh
phỏt trin nn kinh t th trng.
Da trờn tiờu thc v s hu, chỳng ta cú th chia thnh ba hỡnh thỏi phỏt
trin doanh nghip. ú l: (1)- Hỡnh thỏi doanh nghip mt ch; (2)- Hỡnh thỏi
Công tác cổ phần hoá doanh nghiệp nhà nớc trên địa bàn tỉnh Vĩnh phúc
thực trạng và giải pháp
14
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét