510 Lựa chọn giải pháp góp phần phát triển du lịch tỉnh Bình Thuận giai đoạn 2005 - 2015

5
LỜI MỞ ĐẦU

Trong những năm gần đây, cùng với sự tiến bộ trên các mặt đời sống – kinh tế
– văn hóa – xã hội – khoa học kỹ thuật trên Thế giới, du lòch đã trở thành hoạt động
phổ biến trong các tầng lớp dân cư. Nhu cầu du lòch đã đi vào cuộc sống của từng gia
đình, làm phong phú thêm hoạt động nghỉ ngơi – vui chơi – giải trí và bản thân du lòch
cũng đang ngày càng phát triển nhằm thỏa mãn những nhu cầu ngày càng đa dạng
của xã hội, đáp ứng cao nhất khả năng tái tạo sức lao động cho xã hội nói chung và
cho từng cá nhân nói riêng.
Về mặt kinh tế, ngày nay du lòch đã tạo nên những thay đổi to lớn trong cơ
cấu kinh tế của một quốc gia, những khoản thu nhập với lợi thế hơn hẳn các
ngành trọng yếu khác, đặc biệt là khoản thu ngoại tệ, đã, đang và sẽ tiếp tục đưa
du lòch trở thành ngành công nghiệp số một trong tương lai.
Nhận thức sâu sắc vấn đề này, các quốc gia trên thế giới đã đầu tư thích
đáng cho sự phát triển của ngành du lòch, đưa du lòch trở thành ngành kinh tế mũi
nhọn và đóng vai trò quan trọng trong chiến lược phát triển kinh tế của quốc gia.
Tuy nhiên, không phải quốc gia nào cũng có thể phát triển du lòch được do những
đặc trưng riêng có của du lòch, cụ thể là tiềm năng du lòch của quốc gia và khả
năng đón tiếp khách của họ.
Bình Thuận là một tỉnh nằm ở vùng duyên hải miền Trung có nguồn tài
nguyên du lòch khá phong phú và đa dạng. Trong một thời gian dài, ngành du lòch
ở đây dường như đã ngủ quên và chỉ thực sự được đánh thức từ sau sự kiện nhật
thực toàn phần diễn ra vào tháng 10/1995 mà Mũi Né là nơi duy nhất có thể
quan sát được toàn cảnh hiện tượng này. Sau sự kiện này, khách du lòch bắt đầu
biết đến Phan Thiết, Mũi Né với những bờ biển trong xanh, những đồi cát mênh
mông như đang ở sa mạc, biết đến những công trình kiến trúc đặc trưng của
người Chăm, biết đến lầu ông Hoàng và hàng loạt các danh thắng khác…



6
Qua hơn 10 năm phát triển, ngành du lòch Bình Thuận đã đạt được một số
thành tựu đáng kể, số lượng khách du lòch đến với Bình Thuận và thu nhập từ du
lòch của Tỉnh đã liên tục tăng ở mức tương đối cao, thậm chí có năm tốc độ tăng
trưởng đạt ở mức 3 chữ số. Nhưng nếu nghiên cứu qua từng năm thì sự tăng
trưởng này dường như không ổn đònh và đang có xu hướng giảm dần. Trong tình
hình “người người làm du lòch, nhà nhà làm du lòch” ở một số đòa phương như
hiện nay dẫn đến tình trạng cạnh tranh không lành mạnh và “góp phần” hủy
hoại môi trường tự nhiên của đòa phương thì Bình Thuận, là người đi sau có thể
học hỏi kinh nghiệm của những người đi trước, cần có những hành động cụ thể
và kòp thời ngay từ bây giờ để có thể đònh hướng cho sự phát triển du lòch của
tỉnh nhà theo hướng phát triển bền vững.
Là một du khách có dòp may được đến với Bình Thuận từ những ngày đầu
mới phát triển của ngành du lòch, tôi thực sự ngạc nhiên và khâm phục trước sự
phát triển quá “nóng” của vùng đất này. Thế nhưng, bên cạnh niềm vui tôi cũng
lo sợ một ngày nào đó không còn được nhìn ngắm những đồi cát trùng điệp,
không còn được tắm mình trong làn nước trong xanh nữa vì sự xuất hiện của đủ
thứ rác bẩn, nước thải và những khách sạn mini, những khu dân cư “ăn theo” sự
phát triển của du lòch… Tất cả những thứ đó sẽ làm thay đổi cảnh quan và môi
trường tự nhiên nơi đây, cản trở sự phát triển của du lòch.
Xuất phát từ thực tiễn đó, tôi quyết đònh thực hiện đề tài nghiên cứu
“Lựa
chọn giải pháp góp phần phát triển du lòch tỉnh Bình Thuận giai đoạn
2005 – 2015”.
Thông qua việc đánh giá tiềm năng du lòch của tỉnh Bình Thuận, kết hợp
với nghiên cứu thực tiễn, phân tích và đánh giá tình hình hoạt động kinh doanh



7
du lòch của tỉnh trong thời gian qua để tìm ra nguồn gốc sự phát triển cũng như
những nguyên nhân, những khó khăn tồn tại cản trở sự phát triển. Trên cơ sở đó
đề xuất và lựa chọn những giải pháp góp phần phát triển du lòch phù hợp với
điều kiện thực tế của Tỉnh.
Tuy nhiên, du lòch là một ngành kinh tế tổng hợp, du lòch phát triển kéo
theo sự phát triển của các ngành khác nhưng để du lòch có điều kiện phát triển
thì cũng cần sự hỗ trợ, phối hợp của rất nhiều ban ngành. Giới hạn nghiên cứu
của luận văn chỉ dừng lại ở góc độ quản lý về du lòch và trong bối cảnh hiện tại
của tỉnh Bình Thuận. Tuy nhiên, kết quả nghiên cứu của luận văn có thể sử dụng
để làm tài liệu tham khảo trong việc xây dựng hoặc điểu chỉnh quy hoạch phát
triển tổng thể của tỉnh vì du lòch là một trong những thành phần quan trọng trong
cơ cấu kinh tế của tỉnh, cũng như các quy hoạch chi tiết về phát triển du lòch của
từng khu vực mà Sở Thương mại – Du lòch tỉnh đang thực hiện.
Phương pháp nghiên cứu sử dụng trong luận văn chủ yếu là phương pháp
thống kê phân tích, sau đó tổng hợp lại và dựa trên những khả năng có thể xảy ra
để đưa ra kết luận. Một số chỉ tiêu được tính toán bằng cách áp dụng mô hình
tăng trưởng trên phần mềm Excel.
Luận văn gồm 61 trang với 3 chương, 6 bảng số liệu, 8 đồ thò minh họa và
7 phụ lục.
- Chương 1: Cơ sở lý luận về du lòch và vai trò của du lòch trong phát
triển kinh tế.
- Chương 2: Tình hình hoạt động của du lòch tỉnh Bình Thuận
- Chương 3: Lựa chọn giải pháp góp phần phát triển du lòch tỉnh Bình
Thuận giai đoạn 2005 – 2015



8
Chương 1:
CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ DU LỊCH
VÀ VAI TRÒ CỦA DU LỊCH TRONG PHÁT TRIỂN KINH TẾ

1.1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ DU LỊCH:
1.1.1. Du lòch – Khách du lòch – Sản phẩm du lòch – Ngành du lòch:
1.1.1.1.
Du lòch – Du lòch bền vững:
Thuật ngữ “du lòch” ngày càng trở nên thông dụng đối với mọi người. “Du
lòch” là từ được bắt nguồn từ tiếng Pháp “Tour” có nghóa là đi vòng quanh, là cuộc
dạo chơi; còn từ “Touriste” là ngøi đi dạo chơi. Du lòch gắn liền với việc nghỉ
ngơi, giải trí nhằm hồi phục, nâng cao sức khỏe và khả năng lao động của con
người, nhưng trước hết nó có liên quan mật thiết với sự di chuyển chỗ của họ.
Năm 1991, tổ chức du lòch Thế giới WTO đã thống nhất được đònh nghóa về
du lòch theo phát biểu như sau: “Du lòch bao gồm những hoạt động của con người, di
chuyển đến và ở lại những nơi ngoài môi trường quen thuộc của họ ít hơn 1 năm
liên tục để giải trí, công vụ và những mục đích khác” (
Theo Charles R. Goeldner &
những người khác, Tourism: Principles, Practices, Philosophies, tái bản lần thứ tám, NXB
Johnwiley & Sons, New York 2000, Ch.1,tr.6
).
Do những thay đổi theo hướng tiêu cực của môi trường sống, năm 1999 Hội
đồng Thế giới về tham quan và du lòch WTTC, Hội đồng về trái đất CT và WTO đã
đưa ra đònh nghóa về du lòch bền vững như sau: “Du lòch bền vững là loại hình du
lòch đáp ứng được nhu cầu hiện tại của du khách và của những vùng đón tiếp mà



9
vẫn đảm bảo và cải thiện nguồn lực cho tương lai. Du lòch bền vững dẫn tới một
phương thức quản lý tất cả các nguồn lực sao cho thỏa mãn nhu cầu kinh tế, xã hội
và thẩm mỹ mà vẫn giữ gìn được sự trọn vẹn của văn hóa và môi trường sống”.
Theo Pháp lệnh du lòch Việt Nam thì: Du lòch là hoạt động của con người
ngoài nơi cư trú thường xuyên của mình nhằm thỏa mãn nhu cầu tham quan, nghỉ
dưỡng, giải trí… trong một khoảng thời gian nhất đònh.
1.1.1.2. Khách du lòch:
Tháng 09/1968, hội nghò của WTO họp tại Roma đã chính thức xác đònh
phạm trù khách du lòch và khách du lòch quốc tế. Theo đó thì:
Khách du lòch là những người lưu lại ít nhất một đêm tại một nơi không phải
là nhà mình và mục đích của sự di chuyển này không phải là để kiếm tiền.
Khách du lòch quốc tế là những người đi ra nước ngoài với mục đích thăm
viếng người thân, nghỉ dưỡng, chữa bệnh, tham gia vào các hội nghò, hội thảo quốc
tế, ngoại giao, thể thao, thực hiện công vụ (ký kết hợp đồng mua bán, thăm dò thò
trường…) và có lưu trú qua đêm tại đó.
1.1.1.3. Sản phẩm du lòch:
Sản phẩm du lòch là tổng hợp các yếu tố khác nhau nhằm cung cấp cho du
khách một kinh nghiệm du lòch trọn vẹn và sự hài lòng.
Sản phẩm du lòch thường được cấu thành từ 7 yếu tố sau:
- Di sản thiên nhiên: đồi, núi, sông, biển, thác, suối, rừng, đảo…
- Di sản do con người tạo ra: chùa chiền, đền thờ, bảo tàng, các công trình
kiến trúc, tượng đài, công viên…
- Các yếu tố mang tính chất xã hội: thái độ của người dân tại khu vực, quốc gia
tiếp nhận khách, của nhân viên phục vụ khi tiếp xúc với khách…



10
- Các yếu tố hành chính: thủ tục xuất nhập cảnh, xuất khẩu hàng hóa…
- Cơ sở vật chất kỹ thuật phục vụ cho ngành du lòch: hệ thống nhà hàng, khách
sạn, khu vui chơi giải trí…
- Tình hình kinh tế, tài chính, chính trò của quốc gia…
- Các dòch vụ công cộng: hệ thống giao thông, phương tiện vận chuyển, thông
tin liên lạc…
Do được cấu thành từ những yếu tố như trên nên sản phẩm du lòch thường có
những đặc điểm như sau:
- Sản phẩm du lòch được bán trước khi khách hàng thấy hoặc tiêu thụ chúng.
- Sản phẩm du lòch mang tính trừu tượng, vô hình nhưng dễ bắt chước.
- Sản phẩm du lòch là loại sản phẩm tổng hợp mà các nguồn kinh doanh khác
phải tiêu phí thời gian và tiền bạc trước khi sử dụng nó.
- Khách mua sản phẩm du lòch phải được thông tin đầy đủ về chuyến đi.
- Các sản phẩm du lòch thường ở xa nơi khách hàng cư trú. Do đó cần phải có
hệ thống phân phối thông qua việc sử dụng các đơn vò trung gian như các đại
lý du lòch, các cơ quan du lòch… tức là các đơn vò có khả năng ảnh hưởng đến
nguồn du khách tiềm năng.
- Sản phẩm du lòch có chu kỳ sống ngắn, dễ bò thay đổi vì sự biến động của tỷ
giá tiền tệ; tình hình kinh tế, chính trò, xã hội… và nó cũng không thể tăng
theo ý muốn của khách du lòch một cách nhanh chóng.
- Khách mua sản phẩm du lòch thường ít trung thành hoặc không trung thành
với điểm du lòch, tạo nên sự bất ổn về nguồn khách.
- Nhu cầu của khách hàng đối với sản phẩm du lòch, ngoại trừ việc đi du lòch
công vụ, phần lớn hết sức uyển chuyển và mang tính cạnh tranh cao.



11
1.1.1.4. Ngành du lòch:
Du lòch là một ngành kinh tế tổng hợp, liên quan đến nhiều khu vực ngành
khác nhau một cách trực tiếp hoặc gián tiếp.
Theo Victor T.C. Middleton trong tác phẩm Marketing in Travel and Tourism
(tái bản lần thứ hai, NXB Bulterworth Heinemann, Oxford 1994, tr.4) thì năm khu
vực chính trong ngành du lòch bao gồm:
- Khu vực vận chuyển: bao gồm các hãng hàng không, hãng tàu biển, phà,
thuyền, tàu hỏa, nhà điều hành xe bus, xe khách, công ty cho thuê xe…
- Khu vực lưu trú: bao gồm các khách sạn, lữ quán, nhà hàng, khu nghỉ mát,
trung tâm hội nghò, trung tâm triển lãm, căn hộ, villa, nông trại…
- Khu vực tổ chức lữ hành: nhà điều hành du lòch, nhà bán sỉ, môi giới du lòch,
đại lý du lòch bán lẻ, nhà tổ chức hội nghò, đại lý đặt chỗ…
- Khu vực điểm du lòch: bao gồm công viên giải trí, viện bảo tàng và trưng bày
nghệ thuật, công viên quốc gia, công viên hoang dã, di tích lòch sử và các
trung tâm thể thao, thương mại…
- Khu vực tổ chức điểm đến: bao gồm cơ quan du lòch quốc gia NTO, cơ quan
du lòch vùng, cơ quan du lòch đòa phương và các Hiệp hội du lòch…
1.1.2. Các loại hình du lòch:
Du lòch ngày càng trở nên đa dạng, phong phú và phổ biến. Để phân loại,
chúng ta thường phải căn cứ vào một số tiêu thức như:
1.1.2.1. Căn cứ vào nhu cầu của khách:
có thể có những loại hình sau

- Du lòch nghỉ dưỡng, chữa bệnh: đáp ứng nhu cầu điều trò bệnh, phục hồi sức
khỏe của khách. Ngày nay, một số nước có điều kiện thiên nhiên ưu đãi đã
biết kết hợp có hiệu quả việc khai thác sử dụng các nguồn nước khoáng, suối



12
nước nóng, bùn thuốc, khí hậu biển trong lành… với kinh doanh dòch vụ phục
vụ đối tượng khách du lòch này. Nhu cầu nghỉ ngơi, phục hồi sức khỏe của
khách du lòch đôi khi chỉ đơn giản là muốn được gần gũi với thiên nhiên hay
thay đổi môi trường sống hàng ngày. Vì vậy, loại hình du lòch này đòi hỏi
phải có điều kiện thiên nhiên tốt như bờ biển, sông suối, hồ nước, cao
nguyên… những nơi có khí hậu trong lành.
- Du lòch tham quan: là những chuyến đi qua nhiều đòa danh du lòch, đặc biệt là
các khu di tích văn hóa, lòch sử, các công trình kiến trúc…, nó gắn liền với nhu
cầu làm tăng thêm sự hiểu biết của khách về kinh tế, xã hội, phong tục tập
quán của người dân đòa phương nơi mà họ đến thăm. Khách du lòch thường rất
quan tâm đến phương tiện di chuyển và các thông tin về điểm tham quan.
- Du lòch thể thao: nhu cầu, sở thích của khách gắn liền với một môn thể thao
nào đó. Có thể chia loại hình du lòch này thành 2 loại Chủ động và Thụ động.
o Chủ động: khách du lòch chính là các vận động viên đi đến những
vùng có tiềm năng về thể thao như leo núi, trượt tuyết, săn bắn, bơi
lội, lướt ván… hoặc đến những khu vực có tổ chức các giải thi đấu để
trực tiếp thi đấu hoặc tham gia vào các hoạt động thể thao đó như là
một nhu cầu rèn luyện thân thể hoặc giải trí.
o Thụ động: khách du lòch đi đến những nơi này để xem các trận thi đấu.
- Du lòch có tính chuyên nghiệp: nó gắn liền với yêu cầu nghề nghiệp. Khách
du lòch đi đến một đòa danh nào đó với những mục đích rõ ràng và họ có sự
chuẩn bò cho những nội dung cần giải quyết tại nơi đến. Khách du lòch của
loại hình này thường là các nhà khoa học, kỹ thuật viên hay các nhà nghiên
cứu lòch sử, dân tộc, tôn giáo, những nhà khoa học về tự nhiên, môi trường



13
hoặc văn hóa nghệ thuật, và bao gồm cả những người đi dự hội nghò, hội thảo
khoa học, hội diễn tài năng… Khách đề ra mục đích rõ ràng và yêu cầu tìm
hiểu về những nơi họ tham quan thường rất cao, rất cụ thể, đồng thời họ cũng
có nhu cầu cao về trang thiết bò, tiện nghi và người giúp việc phục vụ cho các
nội dung liên quan đến lónh vực nghiên cứu.
- Du lòch công vụ: hay còn gọi là du lòch kết hợp với công tác. Đối tượng khách
chủ yếu là những người đi dự hội nghò, hội chợ, lễ kỷ niệm, đi thảo luận trao
đổi ký kết văn bản hợp tác, trao đổi về chính trò, kinh tế, văn hóa, khoa học
kỹ thuật… Loại khách này có nhu cầu cao về phòng ngủ, nhà hàng, phòng
họp và hệ thống tiện nghi phục vụ đi kèm như dòch thuật, máy chiếu phim,
điện thoại… các chương trình tham quan du lòch, vui chơi giải trí phụ trợ.
- Du lòch có tính chất xã hội: khách đi du lòch kết hợp với thăm viếng người
thân, quê hương… loại khách này chủ yếu phát triển ở những nước có nhiều
kiều dân nước ngoài như Việt Nam, Ý, Anh, Nam Tư, Tây Ban Nha; các
vùng có tôn giáo lớn như Ấn Độ, Trung Đông…
- Du lòch sinh thái, du lòch xanh…: là những loại hình du lòch đang có xu hướng
phát triển rất mạnh. Chúng ta đang sống trong một môi trường công nghiệp,
tiếp xúc với máy móc, tiếng ồn, không khí nóng bức bụi bặm, tác phong làm
việc khẩn trương theo khuôn phép và luôn căng thẳng… Do đó mới phát sinh
nhu cầu được trở về với thiên nhiên, được thư giãn trong không khí trong lành
của môi trường nguyên sinh; tìm hiểu về con người, cuộc sống và những điều
huyền bí, kỳ diệu của tự nhiên, đồng thời góp tay giữ gìn, bảo tồn tài nguyên và
môi trường đó bằng cách tạo cơ hội về việc làm và tăng thu nhập cho cộng
đồng đòa phương, lợi ích kinh tế cho đòa phương, các tổ chức và chủ thể quản lý.



14
1.1.2.2. Căn cứ theo quốc tòch của khách:
có thể chia thành 2 loại

- Du lòch nội đòa – Domestic Tourism: là loại hình mà công dân của một nước
đi du lòch dưới bất cứ hình thức nào trong phạm vi quốc gia của nước mình.
- Du lòch quốc tế – International Tourism: là loại hình du lòch mà công dân của
một nước đi du lòch ở các nước khác. Quan hệ kinh tế, văn hóa giữa các nước
trên cơ sở hai bên cùng có lợi tác động tích cực đến sự phát triển du lòch quốc tế.
1.1.2.3.
Căn cứ theo phương tiện giao thông mà khách sử dụng để đi du lòch:
có thể có các loại hình như du lòch bằng xe đạp, xe máy, ôtô, tàu hỏa, tàu
thủy, máy bay… Thời gian gần đây đã có xuất hiện loại hình du lòch bằng
tàu vũ trụ để bay vào không gian, tuy còn khá mới và chi phí khá cao
nhưng loại hình này hứa hẹn sự phát triển mạnh mẽ trong tương lai.
1.1.2.4.
Căn cứ theo đặc điểm cơ sở lưu trú:
có thể chia thành các loại hình du
lòch như du lòch trong khách sạn – hotel, du lòch trong nhà nghỉ dọc đường
– motel, du lòch trong nhà trọ, hoặc du lòch cắm trại…
1.1.2.5.
Căn cứ vào thời gian lưu trú:
có 2 loại hình chính là du lòch ngắn ngày
(thời gian đi du lòch là những ngày nghỉ cuối tuần hoặc kéo dài không quá
2 tuần) và du lòch dài ngày (thời gian đi du lòch kéo dài hơn 2 tuần nhưng
không quá 1 năm).
1.1.3. Các điều kiện để phát triển du lòch:
Du lòch là một hoạt động đặc trưng mà nó chỉ có thể phát triển được trong
những điều kiện nhất đònh và trong những hoàn cảnh thuận lợi. Trong những điều
kiện này, có những điều kiện thuộc về các mặt của cuộc sống xã hội, có đặc tính
chung, đồng thời có những điều kiện khác lại trực tiếp gắn liền với những đặc điểm
và vùng đòa lý nhất đònh. Do đó có thể chia chúng thành 2 nhóm điều kiện:

Xem chi tiết: 510 Lựa chọn giải pháp góp phần phát triển du lịch tỉnh Bình Thuận giai đoạn 2005 - 2015